[vc_row][vc_column][vc_column_text]Bireysel ba\u015fvuru, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal edilen ki\u015filerin di\u011fer ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131 t\u00fckettikten sonra ba\u015fvurduklar\u0131 istisnai ve ikincil nitelikte bir hak arama yolu olarak tan\u0131mlanabilir. 12 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde yap\u0131lan halk oylamas\u0131 ile 1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n yarg\u0131ya ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerinde \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7eren 5982 say\u0131l\u0131 Kanun kabul edilmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fiklik ile birlikte ki\u015filer, Anayasa\u2019da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS) kapsam\u0131ndaki birinin ihlal edilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel ba\u015fvuru yapabilirler.<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvuru kurumu, baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6r\u00fclse de Almanya, Avusturya, \u0130spanya, Macaristan, Polonya, \u00c7ek Cumhuriyeti, Slovakya, \u0130svi\u00e7re, Bel\u00e7ika, Rusya, Meksika, Brezilya, Arjantin, G\u00fcney Kore gibi 40\u2019tan fazla \u00fclkede uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 2004(6) say\u0131l\u0131 Tavsiye Karar\u0131nda, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesindeki dava y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131labilmesi i\u00e7in bireysel ba\u015fvuru y\u00f6nteminin i\u00e7 hukukta tan\u0131nmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fine de\u011finilmi\u015ftir. \u00dclkemizde Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 2004 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlanan ve bireysel ba\u015fvuruyu da i\u00e7eren anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nerisi, Venedik Komisyonu taraf\u0131ndan 29\/6\/2004 tarihli ve 296\/2004 say\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ile olumlu bulunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca Venedik Komisyonu 18\/10\/2011 tarihli ve 612\/2011 say\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile 6126 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesi Kanunu\u2019nu de\u011ferlendirmi\u015f ve bireysel ba\u015fvuru ile ilgili d\u00fczenlemelerin di\u011fer Avrupa \u00fclkelerinde zaten bilinen \u00f6rnekleri takip etti\u011fini ve Avrupa standartlar\u0131na uygun oldu\u011funu tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin bireysel ba\u015fvuruyu inceleme yetkisi Anayasa\u2019n\u0131n 148. Ve 149. Maddelerinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir;<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, kanunlar\u0131n, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerin ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Anayasaya \u015fekil ve esas bak\u0131mlar\u0131ndan uygunlu\u011funu denetler ve bireysel ba\u015fvurular\u0131 karara ba\u011flar. Herkes, Anayasada g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131ndaki herhangi birinin kamu g\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan, ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Ba\u015fvuruda bulunabilmek i\u00e7in ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bireysel ba\u015fvuruda, kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlarda inceleme yap\u0131lamaz. Bireysel ba\u015fvuruya ili\u015fkin usul ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir. Bu kanunda Anayasa Mahkemesi\u2019nin Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 45-51. Maddelerinde kendisini bulmu\u015ftur.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, iki b\u00f6l\u00fcm ve Genel Kurul halinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler, ba\u015fkan vekili ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla toplan\u0131r. Genel Kurul, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131n\u0131n veya Ba\u015fkan\u0131n belirleyece\u011fi ba\u015fkan vekilinin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda en az on iki \u00fcye ile toplan\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler ve Genel Kurul, kararlar\u0131n\u0131 salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131r. Bireysel ba\u015fvurular\u0131n kabul edilebilirlik incelemesi i\u00e7in komisyonlar olu\u015fturulabilir. Siyasi partilere ili\u015fkin dava ve ba\u015fvurulara, iptal ve itiraz davalar\u0131 ile Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclecek yarg\u0131lamalara Genel Kurulca bak\u0131l\u0131r, bireysel ba\u015fvurular ise b\u00f6l\u00fcmlerce karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 davalar d\u0131\u015f\u0131nda kalan i\u015fleri dosya \u00fczerinde inceler. Ancak, bireysel ba\u015fvurularda duru\u015fma yap\u0131lmas\u0131na karar verilebilir. Mahkeme ayr\u0131ca, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemek \u00fczere ilgilileri ve konu \u00fczerinde bilgisi olanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rabilir ve siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin davalarda, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131ndan sonra kapat\u0131lmas\u0131 istenen siyasi partinin genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya tayin edece\u011fi bir vekilin savunmas\u0131n\u0131 dinler.<\/p>\n
Herkes, Anayasada g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve buna ek T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu protokoller kapsam\u0131ndaki herhangi birinin kamu g\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan, ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. \u0130hlale neden oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen i\u015flem, eylem ya da ihmal i\u00e7in kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f idari ve yarg\u0131sal ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n bireysel ba\u015fvuru yap\u0131lmadan \u00f6nce t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Yasama i\u015flemleri ile d\u00fczenleyici idari i\u015flemler aleyhine do\u011frudan bireysel ba\u015fvuru yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ile Anayasan\u0131n yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemler de bireysel ba\u015fvurunun konusu olamaz.<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvuru ancak ihlale yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen i\u015flem, eylem ya da ihmal nedeniyle g\u00fcncel ve ki\u015fisel bir hakk\u0131 do\u011frudan etkilenenler taraf\u0131ndan yap\u0131labilir. Kamu t\u00fczel ki\u015fileri bireysel ba\u015fvuru yapamaz. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri sadece t\u00fczel ki\u015fili\u011fe ait haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi gerek\u00e7esiyle bireysel ba\u015fvuruda bulunabilir. Yaln\u0131zca T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na tan\u0131nan haklarla ilgili olarak yabanc\u0131lar bireysel ba\u015fvuru yapamaz.<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvurular, do\u011frudan ya da mahkemeler veya yurt d\u0131\u015f\u0131 temsilcilikler vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131labilir. Bireysel ba\u015fvurular harca tabidir. Bu har\u00e7 her y\u0131l de\u011fi\u015fmek ile birlikte 2016 y\u0131l\u0131 i\u00e7in 239,50-TL\u2019dir. Ba\u015fvuru dilek\u00e7esinde ba\u015fvurucunun ve varsa temsilcisinin kimlik ve adres bilgilerinin, i\u015flem, eylem ya da ihmal nedeniyle ihlal edildi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve dayan\u0131lan Anayasa h\u00fck\u00fcmlerinin, ihlal gerek\u00e7elerinin, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesine ili\u015fkin a\u015famalar\u0131n, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketildi\u011fi, ba\u015fvuru yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015fse ihlalin \u00f6\u011frenildi\u011fi tarih ile varsa u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n belirtilmesi gerekir. Ba\u015fvuru dilek\u00e7esine, dayan\u0131lan deliller ile ihlale neden oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen i\u015flem veya kararlar\u0131n asl\u0131 ya da \u00f6rne\u011finin ve harc\u0131n \u00f6dendi\u011fine dair belgenin eklenmesi \u015fartt\u0131r. Ba\u015fvurucu bir avukat taraf\u0131ndan temsil ediliyorsa, vekaletnamenin sunulmas\u0131 gerekir. Bireysel ba\u015fvurunun, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketildi\u011fi tarihten; ba\u015fvuru yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015fse ihlalin \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Hakl\u0131 bir mazereti nedeniyle s\u00fcresi i\u00e7inde ba\u015fvurmayanlar, mazeretin kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba\u015fvurabilirler. Mahkeme, \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun mazeretinin ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini inceleyerek talebi kabul veya reddeder. Ba\u015fvuru evrak\u0131nda herhangi bir eksiklik bulunmas\u0131 halinde, Mahkeme yaz\u0131 i\u015fleri taraf\u0131ndan eksikli\u011fin giderilmesi i\u00e7in ba\u015fvurucu veya varsa vekiline on be\u015f g\u00fcn\u00fc ge\u00e7memek \u00fczere bir s\u00fcre verilir ve ge\u00e7erli bir mazereti olmaks\u0131z\u0131n bu s\u00fcrede eksikli\u011fin tamamlanmamas\u0131 durumunda ba\u015fvurunun reddine karar verilece\u011fi bildirilir.<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvuru hakk\u0131nda kabul edilebilirlik karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in yukar\u0131da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 gerekir. Mahkeme, Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131 ve yorumlanmas\u0131 veya temel haklar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131mayan ve ba\u015fvurucunun \u00f6nemli bir zarara u\u011framad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurular ile a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun ba\u015fvurular\u0131n kabul edilemezli\u011fine karar verebilir. Kabul edilebilirlik incelemesi komisyonlarca yap\u0131l\u0131r. Kabul edilebilirlik \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131na oy birli\u011fi ile karar verilen ba\u015fvurular hakk\u0131nda, kabul edilemezlik karar\u0131 verilir. Oy birli\u011fi sa\u011flanamayan dosyalar b\u00f6l\u00fcmlere havale edilir. Kabul edilemezlik kararlar\u0131 kesindir ve ilgililere tebli\u011f edilir. Kabul edilebilirlik \u015fartlar\u0131 ve incelemesinin usul ve esaslar\u0131 ile ilgili di\u011fer hususlar \u0130\u00e7 t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.<\/p>\n
Kabul edilebilirli\u011fine karar verilen bireysel ba\u015fvurular\u0131n esas incelemesi b\u00f6l\u00fcmler taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Ba\u015fkan i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda dengeli bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri al\u0131r. Bireysel ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine karar verilmesi halinde, ba\u015fvurunun bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yaz\u0131l\u0131 olarak Mahkemeye bildirir. Komisyonlar ve b\u00f6l\u00fcmler bireysel ba\u015fvurular\u0131 incelerken bir temel hakk\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fine y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rma ve incelemeyi yapabilir. Ba\u015fvuruyla ilgili gerekli g\u00f6r\u00fclen bilgi, belge ve deliller ilgililerden istenir. Mahkeme, incelemesini dosya \u00fczerinden yapmakla birlikte, gerekli g\u00f6r\u00fcrse duru\u015fma yap\u0131lmas\u0131na da karar verebilir. B\u00f6l\u00fcmler, esas inceleme a\u015famas\u0131nda, ba\u015fvurucunun temel haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in zorunlu g\u00f6rd\u00fckleri tedbirlere resen veya ba\u015fvurucunun talebi \u00fczerine karar verebilir. Tedbire karar verilmesi halinde, esas hakk\u0131ndaki karar\u0131n en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde verilmesi gerekir. Aksi takdirde tedbir karar\u0131 kendili\u011finden kalkar. B\u00f6l\u00fcmlerin, bir mahkeme karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurulara ili\u015fkin incelemeleri, bir temel hakk\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fi ve bu ihlalin nas\u0131l ortadan kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. B\u00f6l\u00fcmlerce kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlarda inceleme yap\u0131lamaz.<\/p>\n
Esas inceleme sonunda, ba\u015fvurucunun hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ya da edilmedi\u011fine karar verilir. \u0130hlal karar\u0131 verilmesi halinde ihlalin ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlere h\u00fckmedilir. Ancak yerindelik denetimi yap\u0131lamaz, idari eylem ve i\u015flem niteli\u011finde karar verilemez. Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar\u0131ndan kaynaklanm\u0131\u015fsa, ihlali ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yapmak \u00fczere dosya ilgili mahkemeye g\u00f6nderilir. Yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba\u015fvurucu lehine tazminata h\u00fckmedilebilir veya genel mahkemelerde dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 yolu g\u00f6sterilebilir. Yeniden yarg\u0131lama yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131nda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ihlali ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcnse dosya \u00fczerinden karar verir. B\u00f6l\u00fcmlerin esas hakk\u0131ndaki kararlar\u0131 gerek\u00e7eleriyle birlikte ilgililere ve Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na tebli\u011f edilir ve Mahkemenin internet sayfas\u0131nda yay\u0131mlan\u0131r. Bu kararlardan hangilerinin Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin hususlar \u0130\u00e7 t\u00fcz\u00fckte g\u00f6sterilir. Komisyonlar aras\u0131ndaki i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131klar\u0131, ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 b\u00f6l\u00fcmler; b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ise Genel Kurul taraf\u0131ndan karara ba\u011flan\u0131r. Buna ili\u015fkin di\u011fer hususlar \u0130\u00e7 t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir. Davadan feragat halinde, d\u00fc\u015fme karar\u0131 verilir.<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edilen ba\u015fvurucular aleyhine, yarg\u0131lama giderlerinin d\u0131\u015f\u0131nda, ayr\u0131ca iki bin T\u00fcrk Liras\u0131ndan fazla olmamak \u00fczere disiplin para cezas\u0131na h\u00fckmedilebilir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[vc_row][vc_column][vc_column_text]Bireysel ba\u015fvuru, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal edilen ki\u015filerin di\u011fer ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131 t\u00fckettikten sonra ba\u015fvurduklar\u0131 istisnai ve ikincil nitelikte bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[115],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24833"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24833"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24834,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24833\/revisions\/24834"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erdallaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}